Τέσσερα συν και τέσσερα πλην στην αντιπυρική περίοδο του 2026, με την Αττική ξανά πρώτη στις καμένες εκτάσεις

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά βγαίνει η ολοκληρωμένη ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2026. Την επιμελήθηκαν από κοινού το WWF Ελλάς, η Πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές Firewatch. Αντίστοιχη ολοκληρωμένη αποτίμηση δεν υπάρχει από τους καθ' ύλην αρμόδιους για αυτό το έργο, δηλαδή την Πυροσβεστική και το υπουργείο Κλιματικής Αλλαγής και Πολιτικής Προστασίας.

Τα τελευταία χρόνια την εργασία αυτή έχει αναλάβει το WWF, σε συνεργασία με την ομάδα FLAME. Φέτος προστέθηκε και το νεοσύστατο Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές Firewatch.

Η ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου, με όρους διαφάνειας και λογοδοσίας προς το κοινό, προβλέπεται στον νόμο της «Ενεργής Μάχης». Ψηφίστηκε την περασμένη άνοιξη, κατά την αντιπυρική του 2026 όμως εφαρμόστηκε σε μικρό ποσοστό, αφού δεν υπήρχε αρκετός χρόνος για να τρέξουν οι αλλαγές.

Η αποτίμηση του 2026 εστιάζει στις σημαντικότερες πυρκαγιές της χρονιάς. Δίνει τη γενική εικόνα της αντιπυρικής περιόδου, τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες πριν και κατά τη διάρκειά της, καθώς και το κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα των φετινών δασικών πυρκαγιών.

Τέσσερα συν και τέσσερα πλην

Σύμφωνα με τον Νίκο Γεωργιάδη, υπεύθυνο χερσαίου προγράμματος του WWF Ελλάς, η φετινή αντιπυρική δεν ήταν μαύρη σελίδα στην ιστορία του Πυροσβεστικού Σώματος. Δεν ήταν το 2007, δεν ήταν η Εύβοια, δεν ήταν ο Έβρος ή το Μάτι. Η περίοδος έχει και θετικά βήματα και αρνητικά γεγονότα.

Η συνολική καμένη έκταση εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα. Απέναντι στην εικοσαετία 2006-2025, η φετινή αντιπυρική κατατάσσεται 8η χειρότερη.

Τα 4 συν της φετινής αντιπυρικής περιόδου είναι τα παρακάτω:

• Μικρότερες καμένες εκτάσεις.
• Επιτυχίες και ολοένα καλύτερα αποτελέσματα της ΔΑΑΕ (Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού) στην εξιχνίαση του πώς ξεκινούν οι πυρκαγιές.
• Ακόμη καλύτερα αποτελέσματα της Πυροσβεστικής στην πρώτη προσβολή μιας πυρκαγιάς.
• Καλύτερα αποτελέσματα στην προσβολή πυρκαγιών τις νυχτερινές ώρες, χάρη στο έργο των ομάδων ΕΜΟΔΕ (δασοκομάντος). Οι νυχτερινές επιχειρήσεις ήταν έως τώρα αχίλλειος πτέρνα της δασοπυρόσβεσης.

Τα 4 πλην της φετινής αντιπυρικής περιόδου είναι τα παρακάτω:

• Οι καμένες εκτάσεις ήταν λιγότερες, η απώλεια σε ανθρώπινες ζωές όμως ήταν μεγάλη: 11 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
• Λίγα περιστατικά οδήγησαν σε πολλά καμένα στρέμματα.
• Η Αττική ήταν και φέτος πρωταγωνίστρια στις καμένες εκτάσεις.
• Η έλλειψη συντονισμού εκ μέρους της Πυροσβεστικής είναι βασικός λόγος που ορισμένες πυρκαγιές γίνονται ανεξέλεγκτες. Η ίδια έλλειψη συνδέεται και με το βαρύ περιστατικό της σύγκρουσης δύο ελικοπτέρων Bell, πάνω από τη χειρότερη πυρκαγιά της φετινής αντιπυρικής, στο Πόρτο Γερμενό.

Σε σχέση με την περίοδο 2006-2025 (20 έτη), η αντιπυρική του 2026 κατατάσσεται όγδοη χειρότερη ως προς τις καμένες εκτάσεις και τον αριθμό των πυρκαγιών. Οι καμένες εκτάσεις του 2026 (353.960 στρέμματα) είναι χαμηλότερες κατά περίπου 29% από τον αντίστοιχο μέσο όρο της περιόδου 2006-2025 (496.430 στρέμματα). Οι πυρκαγιές που χαρτογράφησε το EFFIS φέτος (60) εμφανίζονται αυξημένες κατά περίπου 8% έναντι του μέσου όρου της περιόδου 2006-2025 (55).

Μικρότερη καμένη έκταση, καλύτερες επιδόσεις της Πυροσβεστικής

Μιλώντας για τα βασικά αποτελέσματα, ο κ. Γεωργιάδης αναφέρεται σε σημαντική ικανότητα της Πυροσβεστικής στην πρώτη προσβολή των πυρκαγιών. Το κακό, λέει, είναι ότι συνεχίζονται περιστατικά που ξεφεύγουν από τη μικρή φωτιά και γίνονται μεγάλη πυρκαγιά, η οποία καίει ανεξέλεγκτα. Αυτά τα συμβάντα αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο ποσοστό των καμένων εκτάσεων.

Δώδεκα περιστατικά ευθύνονται φέτος για το 80% των καμένων εκτάσεων. Ο κ. Γεωργιάδης το χαρακτηρίζει πολύ ανησυχητικό. Δείχνει, τονίζει, χρόνιο πρόβλημα που σχετίζεται με τον συντονισμό κατά την καταστολή.

Για τις θετικές εξελίξεις, ο συνεργάτης του WWF Ελλάς αναφέρει ότι φέτος, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, οι επίγειες δυνάμεις της Πυροσβεστικής δούλεψαν πολύ καλά. Δούλεψαν καλά και τη νύχτα. Τα μέλη των ΕΜΟΔΕ έχουν φέρει αισθητή βελτίωση στη δασοπυρόσβεση. Πολύ σημαντικό κομμάτι της φετινής αντιπυρικής, προσθέτει, είναι η εξαιρετική δουλειά της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. Η διαφορά είχε φανεί ήδη από την αντιπυρική του 2025. Φέτος, όμως, η ΔΑΕΕ εξιχνίασε πραγματικά πάρα πολλά περιστατικά.

Οι μεγάλες επιτυχίες της ΔΑΕΕ ακούγονται ακόμη πιο ηχηρά σε υποθέσεις με σημαντικό κοινωνικό αντίκτυπο, όπως της Βιολάντας και της Πλάκας. Κατά τον κ. Γεωργιάδη, στις εξιχνιάσεις έχει σημασία τα στοιχεία των υποθέσεων να δημοσιοποιούνται και να είναι διαθέσιμα στο κοινό.

Δεν γίνεται, λέει, αυτά να μένουν μόνο στα συρτάρια και τα γραφεία του υπουργείου. Οι πληροφορίες πρέπει να διαχέονται, ώστε όσοι σχεδιάζουν την πρόληψη, δήμος, Δασική Υπηρεσία ή οργανώσεις, να καταλαβαίνουν από τι κινδυνεύουμε και να παίρνονται τα σωστά μέτρα.

Η Αττική σταθερά στις καμένες εκτάσεις, μεγάλες οι απώλειες ζωών

Η φετινή ανασκόπηση δείχνει ότι η Αττική μένει σταθερά πρωταγωνίστρια των πυρκαγιών κάθε καλοκαίρι.

Ιδιαίτερα σοβαρές κρίνονται οι οικολογικές επιπτώσεις στην Αττικοβοιωτία, περιοχή που δοκιμάστηκε από φωτιές και φέτος.

Τα τελευταία 20 χρόνια έχουν καεί στην Αττική τουλάχιστον 1,1 εκατ. στρέμματα. Το 1/5 από αυτά έχει καεί δύο ή παραπάνω φορές. Έτσι περιορίζεται η δυνατότητα φυσικής αναγέννησης και μεγαλώνει η ανάγκη να προστατευτούν περισσότερο αυτές οι περιοχές.

Το φαινόμενο λειτουργεί σωρευτικά, σημειώνει ο κ. Γεωργιάδης. Μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών κάηκαν ξανά περίπου 59.443 στρέμματα. Αυτό μειώνει τη δυνατότητα φυσικής αναγέννησης και ανεβάζει τον κίνδυνο μακροχρόνιας υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων. Ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας ζει στην Αττική. Η περιοχή, λέει, δεν έχει την πολυτέλεια να χάνει δάση.

Πριν από λίγο καιρό είχε προδημοσιευτεί η ανάλυση και ο διαδραστικός χάρτης που δημιούργησαν το WWF, η ομάδα FLAME και το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές FireWatch. Επίκεντρο ήταν η μεγάλη φωτιά του φετινού καλοκαιριού σε Δυτική Αττική και Βοιωτία.

Σημαντικές ήταν οι απώλειες και σε περιοχές Natura. Από τις φετινές πυρκαγιές επηρεάστηκαν έξι προστατευόμενες περιοχές, συνολικής μικτής έκτασης 37.390 στρεμμάτων: 3 περιοχές του δικτύου Natura 2000, 1 Εθνικός Δρυμός και 2 Καταφύγια Άγριας Ζωής.

Η πυρκαγιά του Βόρειου Έβρου (Ρούσσα) επηρέασε 6.000 στρέμματα της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 «Ορεινός Έβρος-Κοιλάδα Δερείου» (GR1110010).

Οι 11 νεκροί είναι η κηλίδα της αντιπυρικής περιόδου του 2026. Δεν πρόκειται για τις περισσότερες απώλειες που έχουν καταγραφεί. Ήταν, όμως, πολλές.

Ο κ. Γεωργιάδης υπενθυμίζει τους αριθμούς: το 2023 απανθρακώθηκαν 19 μετανάστες στον Έβρο. Το 2007 έχασαν τη ζωή τους 84 άνθρωποι. Το 2018, στο Μάτι, οι νεκροί ήταν 104.

Σχεδόν σε κάθε αντιπυρική περίοδο θρηνούμε θύματα, λέει. Φέτος η περίοδος ήταν κακή ως προς τις ανθρώπινες ζωές. Αν δει κανείς και το μέγεθος των καμένων, ότι δηλαδή οι εκτάσεις ήταν σχετικά λίγες, οι ζωές που χάθηκαν ήταν αρκετές. Στέκεται ιδιαίτερα στις απώλειες του Πυροσβεστικού Σώματος.

Κάποιες από αυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέονται με την έλλειψη συντονισμού των υπεύθυνων στην Πυροσβεστική. Αυτό φάνηκε με τους πυροσβέστες που κάηκαν στην Κρήτη και με τους χειριστές των ελικοπτέρων στο Πόρτο Γερμενό.

Τα κύρια διδάγματα

Το βασικό δίδαγμα της φετινής αντιπυρικής, κατά τον κ. Γεωργιάδη, είναι ότι δεν αρκεί η αποτελεσματική αντίδραση της Πυροσβεστικής στην πλειονότητα των πυρκαγιών, όταν λίγα περιστατικά εξακολουθούν να προκαλούν το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών σε καμένα στρέμματα.

Χρειάζεται, επισημαίνει, να περάσουμε από τη διαχείριση των συνεπειών στη συστηματική μείωση του κινδύνου. Και, όταν μια πυρκαγιά ξεφεύγει, να υπάρχει σωστός συντονισμός.

Ο νόμος της «Ενεργής Μάχης», λέει, δίνει πολλά όπλα στη φαρέτρα της δασοπυρόσβεσης, και στην καταστολή και στην πρόληψη. Αν εφαρμοστεί σωστά, η βελτίωση θα είναι πολύ αισθητή.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow